Lịch sử series Grand Theft Auto — Từ 1997 đến GTA 6

Series Grand Theft Auto là gì?

Grand Theft Auto (thường viết tắt là GTA) là series game hành động thế giới mở do Rockstar North phát triển và Rockstar Games phát hành — Rockstar Games là công ty con thuộc tập đoàn Take-Two Interactive. Series được sáng lập bởi hai nhà phát triển người Anh, David Jones và Mike Dailly, tại studio tiền thân của Rockstar North là DMA Design.

Trải qua gần ba thập kỷ, GTA đã trở thành một trong những franchise truyền thông có doanh thu cao nhất mọi thời đại, với tổng lượng sản phẩm xuất xưởng đạt gần 470 triệu bản tính đến nay.

Kỷ nguyên 2D (1997–1999)

Grand Theft Auto (1997)

Series khởi đầu vào ngày 28 tháng 11 năm 1997 khi phiên bản đầu tiên — thường gọi là GTA 1 — ra mắt trên MS-DOS và Windows. Tựa game có góc nhìn từ trên xuống, lấy bối cảnh ở ba thành phố hư cấu (trong đó có Vice City lần đầu xuất hiện), và cho phép người chơi tự do di chuyển trong thế giới mở, thực hiện nhiệm vụ cho các băng đảng tội phạm.

Thiết kế “tự do làm bất kỳ điều gì trong thành phố” — vốn bị nhiều nhà phân phối ban đầu từ chối vì quá bạo lực — lại chính là yếu tố tạo nên bản sắc riêng của series.

Grand Theft Auto 2 (1999) và các mở rộng

Năm 1999, Grand Theft Auto 2 tiếp nối với lối chơi góc nhìn từ trên tương tự nhưng cải tiến cơ chế tên danh với các băng đảng đối lập. Cũng trong năm này, hai gói mở rộng cho GTA 1 lấy bối cảnh lịch sử nước Anh được phát hành: GTA London 1969 và GTA London 1961.

Kỷ nguyên 3D (2001–2004)

Bước ngoặt lớn nhất của series đến vào năm 2001 khi Grand Theft Auto III ra mắt, chuyển toàn bộ lối chơi sang không gian ba chiều với góc nhìn thứ ba. Tựa game này đặt nền móng cho thể loại “sandbox” hiện đại, và thành phố Liberty City (lấy cảm hứng từ New York) trở thành hình mẫu cho các thế giới mở sau này.

Hai phần tiếp theo trong cùng “vũ trụ 3D” (3D Universe) nhanh chóng củng cố vị thế của series:

• Grand Theft Auto: Vice City (2002) — đưa người chơi đến thành phố ven biển đầy ánh neon, lấy cảm hứng từ Miami thập niên 1980, với nhân vật chính Tommy Vercetti.
• Grand Theft Auto: San Andreas (2004) — mở rộng phạm vi lên ba thành phố và vùng nông thôn rộng lớn; đây là tựa game bán chạy nhất của kỷ nguyên này.

Kỷ nguyên HD (2008–nay)

Grand Theft Auto IV (2008)

Ra mắt năm 2008, GTA IV đánh dấu sự chuyển tiếp sang công nghệ thế hệ mới với đồ họa photo-realistic hơn và hệ thống vật lý nâng cao. Bối cảnh quay lại Liberty City, lần này được tái tạo chi tiết hơn nhiều. Tựa game nhận được hai DLC đáng chú ý: The Lost and Damned và The Ballad of Gay Tony (đều ra mắt năm 2009).

Grand Theft Auto V (2013)

Grand Theft Auto V phát hành năm 2013 và đạt thành tích chưa từng có trong lịch sử ngành giải trí: sách Kỷ lục Guinness ghi nhận đây là “Sản phẩm giải trí bán chạy nhất mọi thời đại khi mới ra mắt” (Most Successful Entertainment Launch of All Time). Với ba nhân vật chính có thể hoán đổi và chế độ trực tuyến GTA Online cực kỳ thành công, GTA V duy trì lượng người chơi lớn suốt hơn một thập kỷ.

Grand Theft Auto VI (2026)

Tựa game mới nhất và được mong đợi nhất của series — Grand Theft Auto VI — dự kiến ra mắt ngày 19 tháng 11 năm 2026 trên PlayStation 5 và Xbox Series X|S (chưa có thông báo về phiên bản PC). GTA VI đưa người chơi trở lại Vice City, lần này đặt trong bối cảnh những năm 2020 với bang hư cấu Leonida lấy cảm hứng từ Florida.

Ngay từ khi Trailer 1 ra mắt vào tháng 12 năm 2023, GTA VI đã phá kỷ lục YouTube với hơn 93 triệu lượt xem trong 24 giờ.

Tầm ảnh hưởng và quy mô

Series GTA được đánh giá là một trong những franchise truyền thông có doanh thu cao nhất mọi thời đại, không chỉ trong lĩnh vực game mà so sánh với cả điện ảnh và âm nhạc. Tổng lượng sản phẩm toàn series xuất xưởng đạt gần 470 triệu bản — con số phản ánh sức ảnh hưởng văn hóa rộng lớn của thương hiệu này.

Lưu ý: Doanh số chi tiết theo từng tựa game riêng lẻ (ví dụ: GTA V hay GTA IV) chưa được xác minh từ nguồn chính thức của Rockstar trong nghiên cứu hiện tại; chỉ có tổng doanh số toàn series (gần 470 triệu bản) là con số từ Wikipedia. Độc giả nên tham khảo thêm thông báo tài chính chính thức của Take-Two Interactive để có số liệu cụ thể hơn.